در نظام حقوقی ایران، حمل و نگهداری سلاح بدون مجوز قانونی جرم محسوب میشود. دلیل این جرمانگاری، خطر بالای این ابزارها در ایجاد آسیبهای جانی و وقوع جرایم خشونتآمیز است. به همین منظور، قانونگذار در سال ۱۳۹۰ «قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز» را در ۲۱ ماده تصویب کرد.
بر اساس ماده ۴ این قانون، حمل و نگهداری انواع سلاح گرم و سرد مشمول مجازات است و ماده ۶ نیز با توجه به نوع سلاح، مجازاتهایی از ۹۰ روز تا ۱۰ سال حبس را پیشبینی کرده است.
علاوه بر این، در تبصره ۱ ماده ۶۱۷ قانون مجازات اسلامی نیز به موضوع حمل سلاح سرد پرداخته شده است. مطابق این تبصره، حمل سلاحهایی مانند قمه، شمشیر، قداره یا پنجهبوکس در صورتی که با هدف درگیری یا ارتکاب جرم باشد، جرم تلقی شده و مرتکب به شش ماه حبس و شلاق محکوم میشود. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که حمل سلاح سرد غیرجنگی بهتنهایی جرم نیست، مگر آنکه با قصد ارتکاب جرم یا ایجاد نزاع صورت گیرد
مجازات حمل و نگهداری سلاح سرد
سلاح سرد به ابزارهایی گفته میشود که برخلاف سلاح گرم، هنگام استفاده صدا یا شعله ایجاد نمیکنند، اما میتوانند موجب جراحت، خونریزی، نقص عضو یا حتی فوت شوند.
طبق ماده ۶ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات:
هر شخصی که بهطور غیرمجاز اقدام به خرید، نگهداری، حمل یا معامله سلاح سرد جنگی، سلاح شکاری یا مهمات مربوط به آن کند، حسب مورد به مجازات تعزیری محکوم میشود.
مجازاتها به شرح زیر است:
سلاح سرد جنگی یا شکاری و مهمات آن:
حبس از ۹۱ روز تا ۶ ماه یا جزای نقدی از ۱۰ تا ۲۰ میلیون ریال
تبصره این ماده مقرر میکند اگر بیش از یک قبضه سلاح یا قطعات مؤثر چند سلاح موضوع جرم باشد، مجازات یک درجه تشدید خواهد شد.
قدرتنمایی با سلاح سرد
مطابق ماده ۶۱۷ قانون مجازات اسلامی، اگر فردی با چاقو یا هر نوع سلاح دیگری اقدام به قدرتنمایی، تهدید، اخاذی، ایجاد مزاحمت یا درگیری کند (در صورتی که مشمول عنوان محاربه نباشد)، به ۶ ماه تا ۲ سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم میشود.
چنانچه رفتار فرد مصداق «محاربه» باشد، مجازات حدی اعمال خواهد شد.
محاربه زمانی محقق میشود که شخصی با کشیدن سلاح، قصد جان، مال یا ناموس مردم را داشته و موجب ناامنی عمومی شود. اما اگر انگیزه شخصی بوده و جنبه عمومی نداشته باشد، عنوان محاربه صدق نمیکند.
همچنین تبصره ۱ ماده ۶۱۷ تصریح میکند که حمل سلاح سرد با هدف درگیری فیزیکی، مستوجب حداقل مجازات مقرر در این ماده یعنی شش ماه حبس و شلاق خواهد بود.
مجازات حمل و نگهداری سلاح گرم
بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۹۰، حمل و نگهداری سلاح گرم بدون مجوز قانونی نیز جرم است و تفاوتی از حیث اصل جرم بودن با سلاح سرد ندارد.
مطابق ماده ۶ این قانون، مجازاتها بر اساس نوع سلاح گرم به شرح زیر تعیین شده است:
سلاح گرم سبک غیرخودکار و مهمات آن:
حبس از ۶ ماه تا ۲ سال یا جزای نقدی از ۲۰ تا ۸۰ میلیون ریال
سلاح گرم سبک خودکار:
حبس از ۲ تا ۵ سال
سلاح گرم نیمهسنگین و سنگین:
حبس از ۵ تا ۱۰ سال
در صورتی که بیش از یک قبضه سلاح یا قطعات مؤثر چند سلاح موضوع جرم باشد، مجازات تشدید خواهد شد.
پرسشهای متداول درباره جرم حمل سلاح
۱. رسیدگی به جرایم مربوط به سلاح در صلاحیت کدام مرجع است؟
بر اساس ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی کیفری، رسیدگی به جرایم مربوط به اسلحه و مهمات در صلاحیت دادگاه کیفری محل وقوع جرم است. با این حال، در پروندههای مربوط به قاچاق سلاح و مهمات، دادگاه انقلاب مرجع صالح رسیدگی خواهد بود.
۲. آیا امکان حمل سلاح بهصورت قانونی وجود دارد؟
صدور مجوز برای برخی سلاحها با شرایط مشخص و مدت محدود امکانپذیر است. مطابق ماده ۹ قانون مربوطه، مجوز حمل سلاح باید در مهلت مقرر تمدید شود؛ در غیر این صورت، سلاح در حکم غیرمجاز بوده و دارنده آن مشمول مجازات خواهد شد.
۳. آیا نگهداری تفنگ بادی جرم محسوب میشود؟
تشخیص وضعیت قانونی تفنگ بادی بر اساس نظر کارشناسی وزارت دفاع انجام میشود.
۴. اگر فردی مجوز داشته باشد ولی آن را تمدید نکند چه میشود؟
دارنده پروانه حمل سلاح شکاری موظف است پیش از پایان اعتبار، آن را تمدید کند. در صورت عدم تمدید تا سه ماه پس از انقضا، سلاح غیرمجاز تلقی شده و فرد به پرداخت جزای نقدی از ۱۰ تا ۲۰ میلیون ریال محکوم خواهد شد.
جمعبندی
با توجه به خطرات جدی ناشی از سلاحهای گرم و سرد، قانونگذار برای حمل و نگهداری غیرمجاز آنها مجازاتهای تعزیری نسبتاً سنگینی در نظر گرفته است. بنابراین هرگونه خرید، نگهداری یا حمل سلاح بدون مجوز قانونی میتواند تبعات کیفری قابل توجهی به همراه داشته باشد