مجازات توهین به مقدسات چیست؟ ارتکاب توهین به مقدسات در فضای مجازی چگونه است؟
توهین به معنای خوار و خفیف کردن می باشد به این معنا که شخص توهین کننده با بکاربردن الفاظ، یا انجام عمل و اشاره سعی کند که شخصیت طرف مقابل را سبک و ضعیف نشان دهد. برای اینکه فعل، اشاره، عمل و گفتار قابل مجازات باشد می بایست رفتار، غیر متعارف و زننده بوده و در نظر عرف افراد جامعه توهین تلقی گردد. توهین به سبب ترتب مجازات قانونی جرم می باشد.یکی از اقسام توهین، توهین به مقدسات می باشد که در مقاله پیش رو به ارتکاب این جرم در فضای حقیقی و مجازی و مجازات آن خواهیم پرداخت.
توهین به مقدسات
توهین در لغت به معناب خوار و خفیف کردن و سبک انگاشتن می باشد. برای اینکه توهین محقق شود حتماً نیاز به ارتکاب فعل نمی باشد بلکه برای تحقق این جرم اشاره، لفظ و ترک فعل نیز کفایت می کند.
ماده 608 قانون مجازات اسلامی در خصوص جرم توهین بیان می دارد که: توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد [مستوجب] جزای نقدی درجه شش خواهد بود.
نکته: مجازات توهین قبل از اصلاحات اخیر جزای نقدی و شلاق تعزیری بود.
یکی از مصادیق توهین، توهین به مقدسات می باشد که در ماده 513 قانون مجازات اسلامی به آن پرداخته شده است. جامعه ما یک جامعه اسلامی بوده و مقدسات در آن ارزشمند و مورد احترام می باشند به همین دلیل است که قانونگذار به پیروی از فقه، در برابر توهین کننده به مقدسات صامت نبوده و برای مرتکب چنین عملی مجازات مقرر نموده است. در خصوص اینکه مقدسات چیست و شامل چه اشیاء یا اموری می شود، باید گفت که مقصود از مقدسات هر چیزی است که در جامعه اسلامی مورد احترام است که شامل ذات خداوند، قرآن، پیامبر اسلام، امامان، سایر پیامبران عظام و حتی مکان ها و زمان های مقدس می شود. البته باید این نکته را اضافه نمود که شمول مقدسات بسیار گسترده است و مراجع تقلید و فقها و هر شخص و چیزی که پاک و منزه و به دور از ناپاکی و آلودگی باشد را تحت شمول قرار می دهد. بنابراین هرکس که به مقدسات به هر نحوی اعم از گفتار و عمل و ترک فعل توهین نماید مجازات خواهد شد.
نکته: جرم توهین جرمی مطلق بوده و نیازمند تحقق نتیجه نمی باشد، و این بدان معناست که اگر بزه دیده نیز از توهین شخص مرتکب رنجیده خاطر و مکدر نگردد به صرف ارتکاب و ایراد توهین، شخص مجرم قابل مجازات خواهد بود
توهین به مقدسات در فضای مجازی
پیشرفت تکنولوژی با تمام مزایا و محاسنی که دارد خالی از معایب نمی باشد، ازجمله معایب این فضا این است که امکان ارتکاب اعمالی را فراهم کرده است که از جمله آنها می توان به جرم توهین به مقدسات در این فضا اشاره کرد. ازجمله برنامه ها و زیر ساخت هایی که امروزه بستر ساز ارتکاب جرم توهین شده اند می توان به تلگرام، واتس آپ و اینستاگرام اشاره کرد که دارای دنبال کنندگان و اعضای حائز توجه می باشند. مرتکبان جرم توهین به مقدسات معمولا از فضاهای مجازی با تشکیل گروههای مجازی یا پیج های عمومی با هدف اهانت به مقدسات استفاده می کنند شیوه عمل این اشخاص در قالب؛ تمسخر، تحریک و ترغیب افراد در قالب گفتار، نوشتار و انتشار پست، صوت، عکس و فیلم می باشد.
با توجه به آنکه قانون مجازات اسلامی در خصوص نحوه انجام و ارتکاب جرم توهین به مقدسات اطلاق داشته و انجام آن مقید به وسیله خاص و معینی نمی باشد, از طرفی قانون جرایم رایانه ای نیز در این خصوص به طور کلی طریق سکوت را در پیش گرفته است می توان مجازات مرتکبان این جرم در فضای مجازی نیز با استناد به ماده 513 قانون مجازات اسلامی تعیین می شود. البته اگر عمل مرتکب مصداق ساب النبی باشد (یعنی حاوی سب و قذف به مقدسات باشد) در این صورت، مجازات مرتکب براساس ماده 262 قانون مجازات اسلامی اعدام می باشد.
در این خصوص لازم به ذکر است که به استناد ماده 749 و 750 قانون مجازات اسلامی (بخش جرایم رایانه ای) علاوه بر مسئولیت شخصی مرتکبان توهین به مقدسات، ارائه دهندگان خدمات دسترسی نیز مکلف به پایش (فیلتر) محتوای مبنی بر توهین به مقدسات به عنوان مصادیق محتوای مجرمانه می باشند و در صورتی عمداً که از اعمال پایش(فیلتر) نسبت به چنین محتوایی خودداری کنند منحل گردیده و در صورت احراز خطا و سهو در این وظیفه قانونی در مرتبه نخست به جزای نقدی از بیست میلیون (60.۰۰۰.۰۰۰)ریال تا یکصد میلیون (250.۰۰۰.۰۰۰)ریال و در مرتبه دوم به جزای نقدی از یکصد میلیون (۱۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا یک میلیارد (1/000/000/000) ریال و در مرتبه سوم به یک تا سه سال تعطیلی موقت محکوم خواهند شد.