طلاق

طلاق يعنى انحلال نكاح دائم با اجراى صيغه مخصوص و رعايت تشريفات قانونى در حقوق ايران (برگرفته از فقه اماميه):

طلاق دهنده:

اصولاً مرد است، مكر زن از راه هايى مثل وكالت در طلاق يا عسر و حرج، حق طلاق رافعال كند.

طلاق گیرنده:

زن (زوجه)

صيغه طلاق:

بايد به عربى صحيح، صريح وبا قصد انشاءخوانده شود.

دو شاهد عادل:

حضور دو مرد عادل در مجلس طلاق شرط صحت است.از نظر شرعى، طلاق «حلالِ مبغوض» است؛ يعنى راه حل پذيرفته شده اما ناپسند، و بايد آخرين راه بعد از تلاش براى اصلاح و سازش باشد.

تقسيم بندى كلى انواع طلاق:

در قانون مدنى، طلاق دو دسته اصلى دارد:

رجعى

بائن

از نظر «درخواست كننده» هم سه حالت مهم داريم:

از طرف مرد

از طرف زن

طلاق توافقى

طلاق رجعى:

ماهيت:

طلاقى كه مرد در مدت عده حق رجوع دارد.

وضعيت زن در عده:

زن در حكم همسر است؛ نفقه بر عهده شوهر، و در صورت فوت يكى از زوجين، ديگرى ارث مى برد.

آثار :

اگر مرد در عده رجوع كند، طلاق بى اثر مى شود؛ اگر رجوع نكند، يس از پايان عده، جدايى قطعى است و براى بازگشت بايد عقد جديد خوانده شود.معمولاً طلاقى كه بدون شرايط خاص و در حالت عادى واقع مى شود، رجعى است.

طلاق بائن:

ماهيت:

رابطه زوجيت فوراً قطع مى شود؛ مرد حق رجوع ندارد مگر با عقد جديد.

موارد مهم طلاق بائن:

طلاق قبل از نزديكى (زن غير مدخوله)

طلاق زن يائسه

طلاق خلع و مبارات تا زمانى كه زن از عوض رجوع نكرده

طلاق سوم بعد ازسه وصلت متوالى (زن سه طلاقه)

آثار :

نفقه در ايام عده (جز در موارد خاص مثل حمل) بر عهده مرد نيست، ارث در عده برقرار نيست، رابطه زوجيت از همان لحظه قطع مى شود

انواع خاص طلاق:

طلاق خلع

طلاق مبارات

طلاق توافقى

طلاق قضايي

طلاق خلع:

زن به دليل كراهت شديد از شوهر، مالى (معمولاً مهريه يا بيشتر) را به شوهر مى بخشد تا او طلاقش دهد.

ويژگى ها:

نوعى طلاق بائن است، مگر زن از عوض (مال بخشيده شده) رجوع كند.

اگر زن از عوض رجوع كند و مرد هم به طلاق رجوع كند، نكاح باقى مى ماند.

كاربرد:

وقتى زن واقعاً نمى خواهد ادامه دهد و حاضر است در قبال آزادى، از بخشى يا تمام مهريه بگذرد.

طلاق مبارات:

هر دو طرف از هم كراهت دارند و زن در حد مهريه يا كمتر، مالى به شوهر مى دهد تا طلاق واقع شود.

ويژگى ها :

بائن است تا زمانى كه زن از عوض رجوع نكرده.

سقف عوض معمولاً تا ميزان مهريه است، نه بيشتر

طلاق توافقى:

زن و مرد مشتركاً تصميم به جدايى مى گيرند و درباره مهريه، نفقه، حضانت، جهيزيه و ... توافق مى نويسند.

روند:

مراجعه به مركز مشاوره خانواده و ثبت درخواست

جلسات مشاوره وتلاش براى سازش

صدور «گواهى عدم امكان سازش»

مراجعه به دفترخانه و اجراى صيغه طلاق

آثار:

غالباً بائن محسوب مى شود؛ جزئيات مالى و حضانت طبق توافق طرفين در صورت تأييد دادگاه اجرا مى شود.

طلاق قضايى (به درخواست زن): طلاقى كه با حكم دادگاه و معمولاً به درخواست زن صادر مى شود.

مبانى مهم:

عسر و حرج: سختى و مشقت غير قابل تحمل براى زن (مثل اعتياد شديد، ترك انفاق، ضرب و جرح، ترک زندكى، محكوميت طولانى، بيمارى هاى سخت...)

غيبت طولانى شوهر

عدم پرداخت نفقه

ايلاء، لعان و موارد خاص فقهى

ويژگی ها:

غالباَ بائن است، حتى اكر ماهيتاً رجعی باشد.

دادگاه پس از احراز شرايط، حكم طلاق صادر مى كند و دفترخانه آن را ثبت مى كند.

طلاق از طرف مرد واز طرف زن طلاق به درخواست مرد

اصل قانونى:

طبق ماده 1133، مرد مى تواند با رعايت تشريفات قانونى و يرداخت حقوق مالى زن، او را طلاق دهد.

تشريفات:

ثبت دادخواست يا مراجعه براى «گواهى عدم امكان سازش»

ارجاع به مشاوره خانواده

تعیين تكليف مهريه، نفقه، اجرت المثل،.حضانت

صدور گواهى و ثبت در دفترخانه

تكاليف مرد:

پرداخت مهريه (نقد يا قسط)، نفقه معوقه، اجرت المثل، هزينه هاى حضانت و ملاقات فرزند، ودر مواردى تأمين مسكن براى زن در عده رجعى.

طلاق به درخواست زن

زن حق طلاق مستقيم مثل مرد ندارد، اما مى تواند از راه هاى زير به جدايى برسد:

وكالت در طلاق: اگر در عقدنامه يا قرارداد جداگانه، شوهر به زن وكالت بلاعزل در طلاق داده باشد، زن مى تواند مثل مرد اقدام كند.

عسر و حرج: اثبات شرايط سخت و غيرقابل تحمل در دادگاه.

عدم يرداخت نفقه: در صورت ترک انفاق، زن مى تواند تقاضاى طلاق كند.

غيبت طولانى شوهر: در صورت غيبت بيش از مدت معين و بى خبرى، دادگاه مى تواند حكم طلاق بدهد.

خلع و مبارات: زن با بذل مال، شوهر را به طلاق راضى مى كند.

تشريفات دادگاهى وثبت طلاق :

براى هر نوع طلاق (جز موارد بسيار خاص قديمى)، ثبت رسمى و دخالت دادگاه لازم است:

مرحله مشاوره: براى كاهش طلاق و تلاش براى سازش.

صدور گواهى عدم امكان سازش يا حكم طلاق: بدون اين گواهى، دفترخانه حق ثبت طلاق ندارد.

ثبت در دفترخانه: اجراى صيغه، حضوردو شاهد عادل، تنظيم سند طلاق و درج درشناسنامه ها.

اعلام رجوع در طلاق رجعى: اگر مرد در مدت عده رجوع كند، بايد به دفترخانه اعلام شود تا در اسناد ثبت شود.

آثار مالى طلاق

مهريه:

حق قطعى زن است؛ عند المطالبه يا عند الاستطاعه بودن در نحوه وصول اثر دارد.

در طلاق خلع و مبارات، ممكن است زن تمام يا بخشى از مهريه را ببخشد.

نفقه:

نفقه معوقه قبل از طلاق قابل مطالبه است.

در طلاق رجعى، در مدت عده نفقه بر عهده مرد است (جز موارد خاص).

در طلاق بائن، اصولاً نفقه در عده بر عهده مرد نيست، مكر زن حامله باشد.

اجرت المثل ايام زوجيت:

اكر زن كارهايى درخانه شوهر انجام داده كه شرعاً وظيفه اش نبوده وبه دستور شوهر بوده، مى تواند اجرت المثل بخواهد.

جهيزيه:

مال زن است وپس از طلاق، با ارائه سياهه يا شهادت، مى تواند آن را مطالبه و مسترد كند.

ارث:

1. در طلاق رجعى، تا پايان عده، زن و شوهر از هم ارث مى برند.
2. در طلاق بائن، ارث در ايام عده برقرار نيست.

حضانت، ملاقات و وضعيت فرزندان

طلاق فقط جدايى زن و مرد نيست؛ مهم ترين چالش، سرنوشت فرزندان است.

حضانت:

- تاسنين مشخص (معمولاً تا ٧ سالگى با مادر، بعد با پدر؛ با توجه به قانون و رويه)، اما ملاک اصلى «مصلحت طفل» است. اكريكى از والدين صلاحيت اخلاقى يا روانى نداشته باشد، دادگاه مى تواند حضانت را به ديگرى يا شخص ثالث بسيارد.

نفقه فرزند:

بر عهده پدر است، حتى بعد از طلاق.

حق ملاقات:

والد غير حضانت دار حق ملاقات دارد؛ زمان و مكان ملاقات توسط دادگاه يا توافق طرفين تعيين مى شود

آثار روانى واجتماعى طلاق :

بر زوجين: احساس شكست، خشم،افسردگى، رهايى، اضطراب اقتصادى.

بر فرزندان: ناامني عاطفى، افت تحصيلى، مشكلات رفتارى، دوگانگى بين والدين.

بر جامعه: افزايش سرپرست هاى خانوار، فشار اقتصادى، تغيير ساختار خانواده، نياز به حمايت اجتماعى و روانى در عين حال در موارديكه زندگى مشترى شديدا آسيب زا است (خشونت،اعتياد، تحقير دائمى)، طلاق مى تواند يك راه نجات و شروع دوباره باشد